Serwer i hosting VPS Dostęp root SSH Panel hostingu DNS Whois Certyfikat SSL i HTTPS IMAP, POP3 i SMTP SPF, DKIM i DMARC Git GitHub Repozytorium Deploy CI/CD Vercel i Netlify Docker i kontener Docker Compose Coolify Node.js Reverse proxy CDN Cloudflare Firewall WAF Atak DDoS VPN API S3 i magazyn obiektowy GPU VRAM NIS2 i ustawa o KSC
Serwer i hosting
Serwer to komputer w centrum danych, który działa bez przerwy i jest podłączony do internetu. Hosting to usługa, w której firma udostępnia Ci miejsce albo moc na swoim serwerze, żebyś nie musiał mieć serwera w domu. Więcej o tym.
VPS (wirtualny serwer prywatny)
Część dużego serwera, która zachowuje się jak osobny komputer tylko dla Ciebie. Zainstalujesz na nim, co chcesz, ale też sam o niego dbasz. Jak mieszkanie w bloku: masz własne klucze, ale budynek dzielisz z sąsiadami. Więcej o tym.
Dostęp root
Najwyższe uprawnienia na serwerze. Z rootem możesz instalować programy i zmieniać dowolne ustawienia. Na zwykłym hostingu go nie masz, na VPS tak. Więcej o tym.
SSH
Bezpieczne połączenie z serwerem przez wiersz poleceń. Wpisujesz polecenie na swoim komputerze, a wykonuje się na serwerze. Logujesz się hasłem albo, bezpieczniej, kluczem.
Panel hostingu (cPanel, DirectAdmin)
Strona, na której klikasz zamiast pisać polecenia: zakładasz skrzynki pocztowe, bazy danych, instalujesz WordPressa i ustawiasz domeny. Najczęściej spotkasz cPanel, DirectAdmin albo własny panel hostingu. Więcej o tym.
DNS
Książka telefoniczna internetu. Zamienia nazwę domeny, na przykład hosting-rabaty.pl, na numer IP serwera. Przy zmianie hostingu zmieniasz głównie rekordy DNS. Więcej o tym.
Whois
Publiczna baza z informacjami o domenie: kiedy ją zarejestrowano, do kiedy jest opłacona i przez jakiego rejestratora. Dane osób prywatnych są w niej ukryte. Więcej o tym.
Certyfikat SSL i HTTPS
Kłódka w przeglądarce. Szyfruje połączenie między odwiedzającym a stroną, więc nikt po drodze nie odczyta haseł ani formularzy. Certyfikat Let's Encrypt jest darmowy. Więcej o tym.
IMAP, POP3 i SMTP
Protokoły poczty. IMAP i POP3 odbierają wiadomości (IMAP zostawia je na serwerze, więc widzisz je na każdym urządzeniu), SMTP wysyła. Te adresy i porty wpisujesz w programie pocztowym. Więcej o tym.
SPF, DKIM i DMARC
Rekordy w DNS domeny, które mówią innym serwerom, kto może wysyłać pocztę z Twojego adresu. Bez nich maile częściej trafiają do spamu. Więcej o tym.
Git
Program, który zapamiętuje każdą zmianę w kodzie. W każdej chwili wrócisz do starszej wersji, a kilka osób może pracować nad tym samym projektem bez nadpisywania sobie pracy.
GitHub
Serwis, w którym przechowuje się kod zarządzany Gitem. Działa jak wspólny folder dla programistów z historią wszystkich zmian. Usługi takie jak Vercel czy Coolify łączą się z GitHubem i po każdej zmianie same wdrażają stronę. Więcej o tym.
Repozytorium (repo)
Folder z kodem jednego projektu na GitHubie albo w innym serwisie, razem z całą historią zmian. Może być publiczne albo prywatne.
Deploy (wdrożenie)
Opublikowanie nowej wersji strony albo aplikacji na serwerze. Kiedyś pliki wgrywało się ręcznie przez FTP, dziś po zapisaniu kodu na GitHubie robi to automatycznie hosting. Więcej o tym.
CI/CD
Automat, który po każdej zmianie kodu uruchamia testy (CI), a gdy przejdą, wdraża nową wersję (CD). Na GitHubie służą do tego GitHub Actions.
Vercel i Netlify
Usługi, które same budują i publikują stronę z kodu na GitHubie. Nie zajmujesz się serwerem, ale płacisz za plan i za zużycie ponad jego limit. Więcej o tym.
Docker i kontener
Kontener to pudełko z aplikacją i wszystkim, czego potrzebuje do działania. Docker uruchamia te pudełka. Aplikacja działa tak samo na laptopie i na serwerze, a nowe programy instalujesz jednym poleceniem. Więcej o tym.
Docker Compose
Plik, który opisuje kilka kontenerów naraz, na przykład stronę, bazę danych i cache. Cały zestaw uruchamiasz jednym poleceniem. Więcej o tym.
Coolify
Darmowy program, który na Twoim VPS zamienia kod z GitHuba w działającą stronę, podobnie jak Vercel. Różnica: serwer jest Twój i płacisz tylko za niego. Więcej o tym.
Node.js
Środowisko, w którym JavaScript działa na serwerze, a nie tylko w przeglądarce. Na nim działają między innymi Next.js, Express i n8n. Nie każdy hosting współdzielony go obsługuje. Więcej o tym.
Reverse proxy
Portier na serwerze. Wszystkie wizyty trafiają na jeden adres, a proxy według domeny kieruje je do właściwej aplikacji. Zwykle też załatwia certyfikat HTTPS. Znane są Nginx, Traefik i Caddy. Więcej o tym.
CDN
Sieć serwerów na całym świecie, które trzymają kopie obrazków i innych plików strony. Odwiedzający z Ameryki dostaje je z najbliższego serwera w Ameryce, a nie z Polski, więc strona ładuje mu się szybciej. Więcej o tym.
Cloudflare
Amerykańska firma, przez którą przechodzi duża część stron na świecie. Stoi przed Twoim hostingiem, przyspiesza stronę przez CDN i chroni ją przed atakami. Podstawowy plan jest darmowy. Więcej o tym.
Firewall
Ochrona przy wejściu do serwera. Przepuszcza tylko połączenia, na które pozwoliłeś, na przykład stronę na portach 80 i 443 i SSH. Resztę blokuje. Więcej o tym.
WAF
Firewall dla strony internetowej. Sprawdza nie tylko, skąd przychodzi połączenie, ale też, co zawiera, i blokuje na przykład próbę wstrzyknięcia złośliwego kodu do formularza. Więcej o tym.
Atak DDoS
Zalanie strony ogromną liczbą żądań z tysięcy komputerów naraz, aż przestanie odpowiadać. Bronisz się usługą ochronną stojącą przed stroną. Więcej o tym.
VPN
Szyfrowany tunel między Twoim komputerem a inną siecią. Firmy używają go do bezpiecznego dostępu do wewnętrznych systemów, a ludzie do bezpiecznego łączenia się w publicznym Wi-Fi. Na własnym VPS postawisz VPN sam, na przykład z programem WireGuard. Więcej o tym.
API
Sposób, w jaki rozmawiają ze sobą dwa programy. Zamiast klikać w aplikacji, inny program wysyła jej żądanie i dostaje odpowiedź z danymi.
S3 i magazyn obiektowy
Przechowywanie plików w chmurze, do którego aplikacje łączą się przez API. Przydaje się na kopie zapasowe, obrazki i duże pliki. Nazwa S3 pochodzi od Amazona, tak samo działają Cloudflare R2 czy MinIO.
GPU (karta graficzna)
Układ, który wykonuje tysiące prostych obliczeń naraz. Pierwotnie rysował grafikę w grach, ale tych samych obliczeń potrzebuje sztuczna inteligencja, więc modele AI działają na GPU wielokrotnie szybciej niż na zwykłym procesorze. Więcej o tym.
VRAM
Pamięć bezpośrednio na karcie graficznej. Żeby model AI działał szybko, musi się w niej zmieścić w całości. Od ilości VRAM zależy więc, jak duży model uruchomisz na karcie. Więcej o tym.
NIS2 i ustawa o KSC
Unijna dyrektywa o cyberbezpieczeństwie, którą Polska wdrożyła nowelizacją ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Obejmuje średnie i duże firmy z wybranych sektorów oraz niektóre usługi niezależnie od wielkości. Więcej o tym.
Co dalej
- Od czego zacząć: co to jest hosting i jak zrobić stronę internetową
- Różnica między hostingiem, VPS i serwerem fizycznym: co to jest VPS
- Aplikacje na własnym serwerze: Docker hosting i Coolify
- Ile to kosztuje przez kilka lat: kalkulator hostingu